zondag 20 augustus 2017

Rudolf Eucken (1846 – 1926) Of hoe een andersdenkende over Spinoza schreef [3]


Rudolf Eucken heeft het in het volgende over “the greatness and inevitability of Spinoza’s endeavour to discover a cosmic nature in man himself.

Na in een eerste blog algemene informatie over Rudolf Eucken en zijn Spinoza-studie beschreven te hebben en in een tweede blog een langere tekst over Spinoza uit zijn Die Lebensanschauungen der großen Denker (1890) gebracht te hebben, neem ik hier een stuk uit Rudolf Eucken, Einführung in eine Philosophie des Geistesleben - 1908 [archive.org], maar i.v.m. de Duitse Fraktur deze keer uit de Engelse vertaling The Life of the Spirit, an Introduction of Philosophy – 1909 bij archive.org]. De volgende - in mijn ogen interessante - tekst is te vinden op blz. 307-316.

Anders dan in de vorige tekst, waarin het alleen over Spinoza’s denken ging, behandelt hij in dit werk meerdere filosofen in vergelijking. Door te beginnen dat de Verlichting startte bij het denkende subject dat als uitgangspunt werd genomen, waar Spinoza een ‘kosmisch denken’ tegenover plaatste, lijkt het alsof Spinoza hier nog niet tot de Verlichting wordt gerekend.
[De tekening van Rudolf Eucken is uit Abel J. Jones, Rudolf Eucken. A Philosophy of Life. Printed by Ballantyne, Hanson & Co. Edinburgh & London [zj, 1913] – archive.orggutenberg.org]

zaterdag 19 augustus 2017

Beluister deze Cadenza Sopra Spinoza

Op 20-02-2013 had ik een blog: "Spinozareferentie in prachtige compositie over de pijn van het bewustzijn."
Het ging over de compositie van de Portugese componist António Pinho Vargas: Six Portraits of Pain dat uit de volgende delen bestaat: I Espinosa/Deleuze, II Thomas Bernhard, III Manuel Gusmão I, IV Akhmátova, V Cadenza Sopra Spinoza, VI Gusmão II en Coda: Paul Celan.
Voor meer informatie en links naar Youtube met uitvoeringen van Pinho Vargas verwijs ik naar dat blog.

Van het deel Cadenza Sopra Spinoza heb ik, speciaal voor de bezoekers van dit blog, deze video gemaakt. De Spinoza-afbeelding nam ik van de cover van het Turkse magazine Düşünbil Sayı 60 [cf. blog].

Uitvoerenden:
Anssi Karttunen, cello,
Remix Ensemble, dir. Franck Ollu.
Opname van de première in april 2005 bij de opening van Casa da Música, Porto.


Rudolf Eucken (1846 – 1926) Of hoe een andersdenkende over Spinoza schreef [2]


“Spinoza gehört unstreitig in die Reihe der Großen.”

[Rudolf Eucken, slotwoorden]

In het vorige blog over R. Eucken gaf ik aan mij even te willen verdiepen in enige teksten die deze 'neoidealistische' denker over Spinoza schreef. In dit blog een wat langere tekst uit zijn

Rudolf Eucken, Die Lebensanschauungen der großen Denker; eine Entwicklungsgeschichte des Lebensproblems der Menschheit von Plato bis zur Gegenwart"  – 1890 [12e druk 1918. Bij archive.org  Daarin een flink stuk over Spinoza [p. 345 – 360] die ik hierna overneem.
Het is, zoals gezegd, een wat langere tekst, maar zie hoe hij (nog wel een beetje door de Hegelse zienswijze beïnvloed) een behoorlijk "charitable interpretation” van Spinoza biedt. Op vele plaatsen blijkt hij Spinoza goed bestudeerd, maar daarbij ook goed begrepen te hebben, zoals blijkt uit zinnen als: “Nur betrifft dann das Ethische nicht sowohl einzelne Leistungen als die Gesamtart des Lebens und Seins.” Maar door regelmatig terugkomende omschrijvingen als “Denkprozeß und Naturprozeß miteinander bilden hier das Ganze der Wirklichkeit,” is er de neiging om het denken als zelf niet behorend tot de natuur te duiden, waardoor de natuur niet zelf “das Ganze der Wirklichkeit” zou zijn. Frappant vond ik bij hem de duiding van de kwestie van het eeuwig blijven van een deel van de geest: als ein ewiger Denkakt Gottes ist er unvergänglich – dat is: ein Erfassen der Ewigkeit inmitten der Gegenwart. Zijn kritiek leest in Spinoza iets mystieks en komt dan met het commentaar: “Mechanismus und Mystik ineinanderschieben heißt keineswegs eine Einheit gewinnen.”

Er is veel meer over te zeggen, maar kennisnemen van deze behandeling van Spinoza ervoer ik als fascinerend. Ik ben benieuwd  of u eraan toekomt zo'n langer stuk uit een werk uit 1890 te lezen.
 


vrijdag 18 augustus 2017

Rudolf Eucken (1846 – 1926) Of hoe een andersdenkende over Spinoza schreef [1]

Rudolf Christoph Eucken wurde am 5. Januar 1846 in Aurich, Ostfriesland geboren und starb am 15. September 1926 in Jena. Er war ein deutscher Philosoph und Schriftsteller. 1908 erhielt er den Nobelpreis für Literatur. [Gutenberg]

Eucken studeerde filosofie, filologie en geschiedenis. Hij werd professor in Basel en Jena, entwickelte eine Kulturphilosophie nach „noologischer“ (d. h. geisteswissenschaftlicher) Methode, dadurch Begründer des Neuidealismus." [Cf.] Hij ontwikkelde een voorkeur voor de idealistische filosofie, als tegenhanger van het materialisme. Volgens zijn filosofie bestond alles alleen in de geest. [Cf.]
Hij geldt, zoals gezegd, als de grondlegger van het Nieuwe Idealisme. Hij hield zich intensief bezig met de theorieën der grote denkers: naast Aristoteles (op wie hij promoveerde) vooral met Plato en Thomas van Aquino. Bij zijn zoektocht naar de meest ideale wereldbeschouwing ontstonden boeken als Der Kampf um einen geistigen Lebensinhalt (1896), Der Wahrheitsgehalt der Religion (1901) en (beschouwd als zijn hoofdswerken) Der Sinn und Wert des Lebens (1908) en Mensch und Welt. Eine Philosophie des Lebens (1918). [Cf.]

Rudolf Christoph Eucken won de Nobel Prijs voor Literatuur voor het jaar 1908: "in recognition of his earnest search for truth, his penetrating power of thought, his wide range of vision, and the warmth and strength in presentation with which in his numerous works he has vindicated and developed an idealistic philosophy of life". [Cf. Nobelprize.org] [Zie verder nl.wikipedia, de.wikipedia, en.wikisource, encyclopaediabritannica]

Inutilis scientia Spinozana of Een raadsel

Voor wie niet in Rusland, Oekraïne, Wit-Rusland of Kazachstan.wonen, blijft "Jeff Katz, Maimonides vs. Spinoza" een raadsel, want zij kunnen de op deze website geboden track niet beluisteren. Verder is er op internet niets over te vinden. Dus wat mag dit zijn?


Spinoza.blogse.nl sinds vandaag definitief exit

Wie vandaag spinoza.blogse.nl ingeeft krijgt de mededeling: "This account has been suspended. Either the domain has been overused, or the reseller ran out of resources." Blogse.nl is er nu per vandaag echt helemaal mee gestopt. Maar gelukkig staan de vroegere blogs veiliggesteld op http://blog.despinoza.nl/

Gravure van Benedictus de Spinoza uit 1877
[hier kun je op de gravure bieden]
 

donderdag 17 augustus 2017

Sebastian Franck (1499 -- 1543) gezien als een soort voorloper van Spinoza

Duits protestantse theoloog, humanist en hervormer die zich van Rooms Katholiek tot Lutheraan bekeerde, maar zich losmaakte van zienswijzen van Maarten Luther en een zekere mystieke houding in plaats van een dogmatisch geloof aanhing. Hij ontwikkelde zelfs een fel antidogmatisme. In wat gezien wordt als zijn hoofdwerk, Chronica: Zeitbuch und Geschichtsbibel (1531) gaf hij een eerlijke behandeling van ketters.

Franck combined the humanist’s passion for freedom with the mystic’s devotion to a religion based on the inner illumination of the spirit. He believed the Bible was full of contradictions in which true and eternal messages could be unveiled only by the spirit, and he considered dogmatic controversy meaningless. [Cf. Brittanica.com, cf. wiki, cf. gameo, cf. nndb].
Dat ik hier kort aandacht aan hem wil geven, komt doordat hij – zoals ik in de titel al aangaf – soms gezien wordt als een voorloper van Spinoza. Vooral door stellingen zoals hij in zijn Paradoxa (1534) formuleerde [cf. archive.org]. Ik kom hierop doordat Stanislaus von Dunin Borkowski S.J. in zijn Spinoza, Band III, Aus den Tagen Spinozas, II. Teil: Das neue Leben (1935), Franck tot de belangrijkste ‘Populärphilosophen’ van de 16e eeuw rekende (waar Carp in zijn bespreking op wees; cf. blog).