donderdag 20 juli 2017

Tussen humanum appetitum et cupiditatem bestaat geen verschil


Het slot van de bespreking van James Gibson die ik vijf dagen geleden bracht in mijn 3e blog over Robert A. Duff, maakte mij nieuwsgierig naar de betreffende tekst. Gibson concludeerde over Spinoza's Political and Ethical Philosophy:

In conclusion, as an illustration of the novelty and illuminating character of some of Mr. Duff's interpretations, I would draw attention to his manner of disposing of a difficulty which has proved a stumbling-block to most of Spinoza's commentators. Having defined cupiditas as appetitus with the consciousness of it, Spinoza proceeds, "Whether a man is conscious of his appetitus or not, the appetitus still remains one and the same."This has, as far as I am aware, been universally held to imply that there is no essential difference between self-conscious human desires and blind propensions. Spinoza's meaning, Mr. Duff contends, is the very opposite of what is supposed. "What Spinoza is contending is not that there is no difference between appetitus in general and human desire, but that there is no difference between a humanum appetitum et cupiditatem." Spinoza's argument is that consciousness is itself part of that essential difference by which man is distinguished from other objects, and that all impulses, whether they are consciously present to the mind or not, are intrinsically different in man from what they are in anything else, and admit of being thought and willed" (p. 79).

Het gaat om de uitleg die Robert A. Duff brengt in het 7e hoofdstuk van zijn Spinoza's Political and Ethical Philosophy [Glasgow: James Maclehose and Sons, The Macmillan Co., New. York, I903,  p.76- 92 archive.org].

Daar er nog steeds geworsteld wordt met / gezocht wordt naar Spinoza’s opvatting m.b.t. bewustzijn, breng ik graag deze beschouwing nader onder de aandacht. Ook in een volgend blog zal ik nog een hoofdstuk uit zijn boek brengen. Die beide teksten bijeen geven m.i. een beeld over hoe diepgaand Duff zich met Spinoza heeft bezig gehouden en hoe hij in staat was diens leer goed uit te leggen en er soms een verrassend uitzicht op bood. Het lijkt mij ook in deze tjid nog steeds nuttig van zijn boek kennis te nemen.

woensdag 19 juli 2017

Hoe Wim Klever Spinoza helemaal de PVV binnenloodst

Deze tweet van Wim Bosma met foto met Wim en Marianne Klever, vandaag geplaatst, had tegen 11:30 uur al 37 retweets. Ik heb hier verder geen woorden voor... - moet het hier alleen even melden.


Hyatt Regency Spinoza Hotel Amsterdam half april 2017 geopend

Foto van de website die alleen spreekt van Hyatt Regency Amsterdam
 
Op  19-12-2014 had ik een blog waarin ik enige kritische kanttekeningen plaatste bij het bericht dat Amsterdam een vijf sterren Spinozahotel zou krijgen. Sindsdien hield ik in dat blog de voortgang enigszins bij. Zonder dat daar veel nieuws aan werd gewijd, zou het Hyatt Regency Spinoza Hotel Amsterdam half april 2017 geopend zijn [cf. en hier een overzicht op architectenweb]. Adres: Sarphatistraat 104, 1018 GV Amsterdam, Netherlands. Ook de website van Aedes spreekt alleen van Hyatt Regency Amsterdam. Maar allerlei leveranciers hadden het over het Hyatt Regency Spinoza Hotel Amsterdam (type maar in Google]. Het is de vraag of die informele naam er nog uit te krijgen is.
Foto van website Aedes. Zie aldaar beschrijving.

Trouw over het Spinozamuseum in Rijnsburg

Leonie Breebaart bracht gisteren in Trouw een verhaal over het Spinozahuisje in Rijnsburg. Intro: Deze zomer brengt Trouw plekken in beeld die veel betekenen in de geloofsovertuiging of levensbeschouwing van mensen. Deel 2: het Spinozahuisje in Rijnsburg. Een viertal foto's van Werry Crone illustreren het verhaal.

maandag 17 juli 2017

In 2017 twee excursies "in de voetsporen van Spinoza"


zondagen: 27 augustus en 24 september 2017 


Excursies:  "in de voetsporen van Spinoza"


 

Het is mogelijk op 1 dag alle woonplaatsen van Spinoza te bezoeken !


 
De gids Jossi Efrat, geboren in de Amsterdamse Spinozastraat, woonde als kind op een paar honderd meter afstand van Spinoza's ouderlijk huis.

Op 27 augustus en 24 september 2017 wordt deze excursies gehouden, waarbij te voet wordt gelopen langs de plaatsen waar Spinoza ook heeft verbleven. De deelnemers krijgen vele 17e en 18e eeuwse plaatjes, en men zal zich een voorstelling kunnen maken hoe het er toen uitzag, door deze tekeningen te vergelijken met de gebouwen en het straatbeeld van nu. 

Vervoer is met eigen auto. Op zondagen is parkeren meestal gratis. Wie niet over eigen auto beschikt kan waarschijnlijk gratis meerijden met anderen. Men kan ook alleen met een deel van de excursie meegaan.



Jossi Efrat (li) geeft toelichting op de joodse begraafplaats in Ouderkerk a/d Amstel

Marco Iannucci, De menselijke vrijheid in de Ethica van Spinoza


 

Op 30 juni 2017 werd gepresenteerd - en volgens deze tweet ook nog eens op 1 juli - het boek van

Marco Iannucci, La libertà umana nell’Etica di Spinoza. Orthotes, 2017



Vanwege de fraaie, maar toch niet echt bij de Ethica passende cover dit bericht graag geplaatst.

Hoe huidige theologen nog steeds bezig zijn met Spinoza's Bijbel- en religiekritiek

Voorbije dagen stuitte ik op een aantal documenten van de Bonner hoogleraar fundamentele theologie René Buchholz: een tekst „DIE ABENTEUER DER IMMANENZ“. Themen, Ziele und Kontexte neuzeitlicher Religionskritik (cf.); en een bijbehorende diapresentatie, waarin hij de geschiedenis van de religiekritiek langsloopt en veel aandacht voor de rol van Spinoza heeft (rechts een dia daaruit - cf. onder de titel Spinoza's impact. PPT/PDF, advanced seminar, summer term 2015 Cologne University geüpload naar academia.edu).
 
Toen ik verder zocht ontdekte ik dat hij een in maart 2017 geactualiseerde en naar academia.edu geüploade versie de titel had gegeven DIE SUBVERSIVE KRAFT DER IMMANENZ [Lecture Winter Term 2014/15, Bonn University], waarbij de openings-afbeelding nog eens heel duidelijk de centrale plaats van Spinoza in zijn onderzoek aangeeft.

Rudolf Steiner en Benedictus de Spinoza – een korte kroniek



[1] intro. In 2010 en 2011 had ik blogs over Rudolf Steiner’s behandeling van Spinoza.
Blog van 20-10-2010: Rudolf Steiner (1861-1925) en... Spinoza?

Blog van 28-05-2011: Blogs over Rudolf Steiner (1861-1925) over Spinoza
[Foto rechts, Steiner in 1906, van antroposofie.nl]
In dat laatste blog bracht ik een artikel van Alexander Patijn en Bram Teerds naar internet dat oorspronkelijk geplaatst zou worden in Civis mundi dat echter ophield te bestaan: GELIJKGESTEMDEN OF TEGENPOLEN? Een vergelijkende studie over kenleer en metafysica bij Benedictus de Spinoza en Rudolf Steiner werd op 20 oktober 2010 op benedictusdespinoza.nl als PDF gepubliceerd; en (daar benedictusespinoza.nl door voortdurende malwareaanvallen werd getopt) gelukkig ook op de website van Ad van Rijsdam, waar het nog wel te vinden is.

Wat mij toen vooral opviel was dat er nauwelijks iets over dit thema was gepubliceerd. Maar daar kwam spoedig verandering in.

Sir Frederick Pollock's Spinoza His Life and Philosophy

Aan het blog van 14-01-2011, "Sir Frederick Pollock (1845 - 1937) rechtsgeleerde en Spinoza-deskundige", wil ik een feitje toevoegen. Maar dat kan niet meer: het staat definitief gearchiveerd.
Ook al gaat het maar om een klein feitje, het is toch méér dan een "inutilis scientia Spinozana" en daarom breng ik het in een nieuw blog.

In 2011 leek het nog, zoals ik schreef: Zijn Spinoza His Life and Philosophy uit 1880 kreeg in 1899 een 2e editie, welke bij archive.org is gedigitaliseerd.
Dit klopte wel, maar de eerste editie was ook al in 2008 gedigitaliseerd, zo bleek mij nu, cf. archive.org
Daarbij  plaats ik rechts alsnog de cover van die tweede editie.

zondag 16 juli 2017

Spinoza's 'Ethics': A Critical Guide begint met de kwestie van de zgn. identiteitsthese


In het blog van 09-01-2017 kondigde ik aan: In mei zal Spinoza's 'Ethics': A Critical Guide verschijnen.

En intussen ís op 25 mei j.l. verschenen:
Yitzhak Y. Melamed (Ed.), Spinoza's ‘Ethics'. A Critical Guide. Cambridge University Press [Series; Cambridge Critical Guides], May 2017 – books.google Bij amazon kost het $99.99 en bij bookdepository € 86,71. Cover, inhoud en Inleiding op academia.edu

Spinozas Ethics, published in 1677, is considered his greatest work and one of historys most influential philosophical books. This volume brings established scholars together with new voices to engage with the complex system of philosophy Spinoza proposed in his masterpiece. Topics including identity, thought, free will, perfection, and the affects are all addressed, as individual chapters investigate the key themes of the Ethics and combine to offer readers a fresh and thought-provoking view of the work as a whole. Written in a clear and accessible style, this volume sets out cutting-edge research that reflects, challenges, and promotes the most recent scholarly advances in the field of Spinoza studies, tackling old issues and bringing to light new subjects for debate.

Contents
Introduction - Yitzhak Y. Melamed

1 The Indiscernibility of Identicals and the Transitivity of Identity in Spinoza’s Logic of the Attributes - Don Garrett

2 Spinoza and Maimonides on Teleology and Anthropocentrism - Warren Zev Harvey

3 Two Puzzles about Thought and Identity in Spinoza - John Morrison

4 Spinoza and the Mark of the Mental - Martin Lin

5 The “Physical” Interlude - Alison Peterman

6 The Causes of Our Belief in Free Will: Spinoza on Necessary, “Innate,” yet False Cognition  - Yitzhak Y. Melamed

7 Conatus ‘- John Carriero

8 Scientia Intuitiva in the Ethics - Kristin Primus

9 “Causa Conscientiae” in Spinoza’s Ethics - Lia Levy

10 Spinoza on the Association of Affects and the Workings of the Human Mind - Lisa Shapiro

11 The Terminology of the Affects in Ethics Parts III through V - Pina Totaro

12 Moral Realism in Spinoza’s Ethics - Colin Marshall

13 Spinoza and the Metaphysics of Perfection - Samuel Newlands

14 The Free Man and the Free Market: Ethics, Politics, and Economics in Spinoza’s Ethics IV - Beth Lord

15 Spinoza and the Power of Reason - Michael LeBuffe

Bibliography

Ethics Index

General Index
 

Deleuze’s centraal stellen van de passies


Graag laat ik geïnteresseerden hierbij weten dat Sjoerd van Tuinen het boek dat vorig jaar verscheen bij punctum books, heeft geüpload naar academia.edu, waar het dus vrij te downloaden is:

Ceciel Meiborg & Sjoerd van Tuinen (Eds.), DELEUZE AND THE PASSIONS. New York: punctum books, 21-12-2016, 183 pp [cf. ook amazon]

Sjoerd van Tuinen kwam al voor in het blog van 18-3-2009: “Gilles Deleuze (1925 - 1995) en Spinoza: de prins onder de filosofen” daar hij mederedacteur was van het bij Boom uitgegeven Deleuze compendium (2009).
Zie ook 't blog van 17-12-2010: "De Spinoza-intoxicated Deleuze." *)

zaterdag 15 juli 2017

Even mijn verbazingen delen…ik viel van de ene in de andere…


Een kleinigheidje, meneer Sonneberg… of: inutilis scientia Spinozana [240]

Zoekend naar info over James Gibson philosopher + SPINOZA, bracht Google me naar een pagina van het volgende boek dat dit jaar zou zijn uitgekomen:
Thomas J. Lombardo, The Reciprocity of Perceiver and Environment: The Evolution of James J. Gibson's Ecological Psychology. Routledge, 2017 (zegt books.google) 1987 (volgens Routledge, die echter aangeeft dat er 2017-03-13 een nieuwe editie uitkwam). Dit werd overigens niet mijn punt van verbazing.

Het betrof hier een andere Gibson (de psycholoog en ecologist); dan naar wie ik n.a.v. zijn bespreking van het boek van Duff [cf. vorige blog] op zoek was, n.l. de filosoof James Gibson die leefde van 1864 — 1943 [cf.] Ook dat vormde niet het onderwerp van mijn verbazing, want dit soort verwarringen zijn aan de orde van de dag: je moet zelf altijd alert erop blijven of de aangeboden informatie passend kan zijn of niet. Het ging me om wat je in dat boek te lezen krijgt op blz. 151 over Spinoza, resp. Berkeley:.

Robert A. Duff’s boek over Spinoza’s politieke en ethische filosofie [3]

Nadat ik in het vorige blog over Robert Alexander Duff (1866 - ?) en zijn boek Spinoza's Political and Ethical Philosophy [Glasgow: James Maclehose and Sons, The Macmillan Co., New. York, I903. pp. 516] de recensie van Pollock had overgenomen en die van Gibson aangekondigd, breng ik die laatste bespreking maar meteen.
Het gaat om
James Gibson, review of Spinoza's Political and Ethical Philosophy by Robert A. Duff. In: International Journal of Ethics [The University of Chicago Press], Vol. 14, No. 2 (Jan., 1904), pp. 230-233
Eigenlijk vind ik deze bespreking een beter voorbeeld van een goede recensie - hoewel ik die van Pollock ook interessant vond, maar hij houdt je als lezer bij het boek vandaan, terwijl Gibson de lezer toch nieuwsgierig maakt naar het boek, door de goede kanten die hij ervan aanwijst. Met  name in de laatste, concluderende, alinea komt de reviewer met een nog steeds belangrijk aandachtspunt waar Robert Duff ons w.b. Spinoza's visie op de mens (en het verschil met alle andere singuliere dingen) op attendeert!,

Robert A. Duff’s boek over Spinoza’s politieke en ethische filosofie [2]

In het vorige blog over Robert Alexander Duff (1866 - ?) en zijn boek Spinoza's Political and Ethical Philosophy [Glasgow: James Maclehose and Sons, The Macmillan Co., New. York, I903. pp. 516] bleek ik nog aardig wat gegevens over hem bijeen te kunnen sprokkelen. Het gaat mij nu vooral om twee heel uiteenlopende recensies over zijn boek. Ik breng achtereenvolgens een zeer kritische (op het negatieve af) bespreking van Pollock en vervolgens de veel positievere, hoewel ook kritisch van James Gibson

James Gibson, review of Spinoza's Political and Ethical Philosophy by Robert A. Duff. In: International Journal of Ethics [The University of Chicago Press], Vol. 14, No. 2 (Jan., 1904), pp. 230-233 [cf. volgend blog]
Maar nu eerst
F. Pollock, review of Spinoza's Political and Ethical Philosophy. by Robert A. Duff. In:  Mind New Series [Oxford University Press on behalf of the Mind Association], Vol. 12, No. 47 (Jul., 1903), pp. 399-402



Robert A. Duff’s boek over Spinoza’s politieke en ethische filosofie [1]

Ergens [n.l. in het Voorwoord van Christopher Norris, Spinoza and the Origins of Modern Critical Theory] kwam ik een opmerking tegen over het Spinoza-boek van Robert A. Duff uit 1903, waarvan ik nog eerder had gehoord. Dan ga ik vervolges op zoek naar meer informatie over:

Robert A. Duff, Spinoza's Political and Ethical Philosophy. Glasgow: James Maclehose and Sons, The Macmillan Co., New. York, I903. pp. 516
Over de schrijver is behalve wat op het titelblad staat (Lecturer on Moral and Political Philosophy in the University of Glasgow) verder niets te vinden.*) Zijn boek blijkt gedigitaliseerd te staan op archive.org (ook nog hier op archive, maar incompleet).
Het boek is in facsimile herdrukt bij Augustus M. Kelley Publishers, New York, 1970. En dat is o.a. te vinden bij amazon.com waar ook de inhoudsopgave te zien is, die ik hier overneem (maar ook uit archive.org had kunnen overnemen):

CONTENTS.
CHARTER I. INTRODUCTION,
II. GENERAL PRINCIPLES, 12
III. MAN'S PLACE IN NATURE,   24
IV. NATURAL NECESSITY AND FREEDOM OF WILL,  36
V. UNITY AND DIFFERENCE,   47
VI. DIVINE DETERMINATION,   67
VII. THE 'CONATUS SESE CONSERVANDI' AND THE GOOD, 76
VIII. NATURE AND DEFECTS OF THE PASSIONS,  93
IX. PLACE AND FUNCTION OF REASON, 107
X. THE GOOD AS AN IDEAL HUMAN NATURE, 120
XI. THE GOOD AS THE PRINCIPLE OF SOCIALITY. 136
XII. THE ‘JUS NATURAE,'   146
XIII. THE ‘STATUS NATURALIS' AND THE NATURAL MAN, 155
XIV. GOD'S LAWS AND HUMAN LAWS,  164
XV. THE FUNDAMENTAL LAWS OF HUMAN NATURE, 192
XVI. THE PROBLEM OF EVIL,   208
XVII. THE 'LUMEN NATURALE’ OR THE IDEA OF GOD IN MAN, 231
XVIII. THE SOCIAL AND THE CIVIL CONDITION, 245
XIX. NECESSITY AND ORIGIN OF THE STATE, 265
XX. THE NATURE OF GOVERNMENT, 283
XXI. THE STATE AS ONE MIND,   309
XXII. THE NATURE AND FUNCTION OF LAW,  327
XXIII. VALUE OF A GOOD CONSTITUTION, - -362
XXIV. NATURE AND CONDITIONS OF A STATE'S SECURITY,  405
XXV. THE AUTONOMY Or THE STATE,   451
XXVI. FREEDOM OF THOUGHT, SPEECH, AND RELIGION,  471
XXVIl. STATE'S RELATION TO MORALITY AND RELIGION,  486
XXVIII. FORMS OF STATIC-MONARCHY, ARISTOCRACY, AND DEMOCRACY,   499
INDEX, 513


vrijdag 14 juli 2017

Rindert Jagersma wijst in tweet op interessant artikel Jongenelen over Philopater


Rindert Jagersma is met zijn tweet 12:58 - 14 jul. 2017 sneller dan de redactie van de website van de Jacob Campo Weyerman, waar het laatste nummer van de Mededelingen van de Stichting Jacob Campo Weyerman nog niet gemeld wordt. Zo is niet te controleren dat het wel om een artikel van Gerrit H. Jongeneelen zal gaan.

Carel Peeters bespreekt in Vrij Nederland de graphic novel "Heretics"

Carel Peeters heeft vandaag in zijn Literaire Kroniek in Vrij Nederland een bespreking van de graphic novel  Heretics van de Nadlers . Hij noemt zijn bespreking: "De filosofie van de tekstballon."

Een citaat; ''Het eerste wat opvalt is dat dit geen fel realistische stripversie is. Het is zonder meer een verstripping van de filosofie, maar op een verantwoorde manier. Dat is Steven Nadler wel verplicht aan zijn academische status en als schrijver van een gerenommeerde biografie over Spinoza en een boek over Leibniz en zijn tijdgenoten. Zijn zoon Ben heeft een moderne ironische tekenstijl waarmee hij binnen de grenzen van het filosofisch verantwoorde blijft. Hij maakt gebruik van alle grafische middelen (veraf, dichtbij, overzichten, uitvergrote details) en van gedempte kleuren. Gezichtsuitdrukkingen en lichaamstaal zijn alles in een graphic novel, ook bij Nadler. Hoe ernstig het verhaal ook is, door de visuele presentatie wordt alles lichtelijk komisch.
[..]
Dit getekende verhaal werkt alleen als iets extra’s, wanneer de basisideeën van die filosofen al bekend zijn. Dan is zo’n getekende versie een feest der herkenning en bevestiging. Iets leren of iets grondig te weten komen uit de stripversie is onmogelijk."

Hier mijn blog van 10 juli: “Heretics” is een fascinerend boek – echt om van te genieten!

Steven Nadler geïnterviewd over Spinoza

Een jaar geleden werd het interview dat Robert Wright op 30-06-2016 opnam met Steven Nadler op YouTube gezet. Ik haal het hier dit blog binnen.


Robert Wright (Bloggingheads.tv, The Evolution of God, Nonzero) and Steven Nadler (University of WisconsinA Book Forged in Hell)
  • What made Spinoza a heretic? .0:20        
  • Why Spinoza matters today . 10:35
  • Perspectives on the purpose, if any, of nature . 18:25
  • Religion: a source of morality, meaning, and fear . 22:57
  • Spinoza’s mysticism—or lack thereof . 33:14
  • Parallels between Spinozan and Buddhist thought . 40:24

Boek van en over Saul Levi Morteira

Een paar dagen geleden verscheen:
Gregory Kaplan, Arguments against the Christian religion in Amsterdam by Saul Levi Morteira, Spinoza's Rabbi. Amsterdam University Press, 11-07-2017 - pp 206 - € 88,99

Zie PDF met cover, Inhoudsopgave en Inleiding.

Denk niet dat de cover ons Saul Levi Morteira laat zien: voor de cover is gebruik gemaakt van Rembrandt van Rijn's Oude man in een leunstoel, 1665 [Uffizi Gallery, Florence].

In de inleiding wordt in de paragraaf "Ets Haim Library ms. EH/LM 48D38 [Fuks 206]: A ‘Monuments Men’ manuscript" uitgebreid het verhaal gedaan over de roof door de nazi's en 't terugvinden van grote delen van de bibliotheek door de ‘Monuments Men’.

Zie over die ‘Monuments Men’ ook het blog van 11-02-2014: "The Monuments Men brachten ook de gestolen Spinozabibliotheek terug."

Blijft antisemitisme de paradoxale kracht die de joden juist stand doet houden?

David N. MyersZojuist werd op blog.oup.com een stuk van David N. Myers geplaatst: How did the Jews survive? Two unlikely historical explanations.

Hij probeert achter het aanpassingsmechanisme te komen waarmee joden in de loop der eeuwen zich konden handhaven tegen alle vijandigheid van niet-joden in.
Als de twee onwaarschijnlijke historische verklaringen daarvoor, noemt hij enerzijds die van
Gerson Cohen in The blessing of assimilation in Jewish history (1997 - PDF)
volgens wie het "assimilatie" of preciezer geformuleerd “acculturatie” waren die de benodigde interactie boden om de joden dynamisch en levend te houden.
 
Een andere denklijn vormde die van denkers als Spinoza en Jean-Paul Sartre en tegenwoordig de historicus David Nirenberg, die aandacht vroegen voor de vijandigheid die de joden ondervonden en die juist een constitutieve en behoudende rol speelde. "Thus, Spinoza observed in the Theological-Political Treatise that Gentile enmity had the ironic effect of preserving Jewish distinctiveness."

Myers denkt dat een soort middenweg tussen beide benaderingen een betere verklaring biedt
Stigmatisering zorgde voor zo'n vorm van assimilatie, waardoor de volledige onderdompeling van joden in de door niet-joden gedomineerde samenleving werd belemmerd, en tegelijkertijd hun gevoel van uniekheid werd bevestigd.
 
En hij vraagt zich tenslotte af: will antisemitism continue to be a paradoxical force of preservation of the Jews?

Spinoza-illustratie voor Opa Spinoza

Even iets persoonlijks ertussendoor. Na maanden verblijf in Academisch ziekenhuis Maastricht (tegenwoordig Maastricht UMC+) verblijf ik sinds kort - misschien voor tijdelijk - in een verpleeghuis in Zeist - dichter in de buurt van mijn kinderen en kleinkinderen. En nu heb ik hier al enige malen mijn kleinkinderen - Esben van bijna 3 en Fosse van 4½ - weer eens kunnen zien. Daar ik altijd met Spinoza bezig ben, ben ik voor hen "Opa Spinoza." In welke benaming mijn zoon en schoondochter wel de hand zullen hebben gehad...
Ik moest uitleggen, waarom ik nu in een rolstoel reed en alleen met een rollator kon lopen: zo hadden ze hun opa nog niet gezien en leerden ze een nieuw bestaan kennen.
Ze vonden m'n kamertje maar klein en de muren erg kaal. En inderdaad: ik had nog niets opgehangen en zei dat ik mijn Spinoza-afbeeldingen die nu nog in Maastricht hangen, wel wilde laten komen. En zie, prompt bezorgden zij mij dit Spinoza-schilderijtje dat ze samen met hun moeder maakten. En dat die HKU heeft gedaan is wel te zien: ik heb nu dus kunst aan de muur hangen.


donderdag 13 juli 2017

Moses Mendelssohn

Saul Jay Singer heeft vandaag in zijn serie columns inzake "Collecting Jewish History" in The Jewish Press een gedegen en sympathiek verhaal over Moses Mendelssohn (1729 – 1826).
Daaruit hier één alinea:
 
As opposed to Spinoza, who bitterly criticized Judaism as religious behaviorism that idolizes external action at the expense of inner devotion and who became famous for his rejection of Jewish law, Mendelssohn praised Judaism for being a revealed law rather than a revealed religion. He maintained that whereas a Jew is free to adopt the philosophical approach of his choice – spiritual, rationalist, chassidic, kabbalistic, etc. – his actions must always be consistent with Jewish law – freedom in doctrine but strict conformity in action. Thus, for example, he translated the opening words of Maimonides’s famous Thirteen Principles of Faith as “I am firmly convinced” rather than the traditional “I believe . . .”

Lemma over Spinoza van Timothy L. S. Sprigge

Timothy L. S. Sprigge  [cf. vorige blog] schreef voor de Oxford Companion to Philosophy [OUP, 1995 - PDF] o.a. het Lemma over Spinoza. Dit werd overgenomen  in Ted Honderich (Ed.), The Philosophers: introducing Great Western Thinkers [Oxford, Oxford University Press, 1995, 1999, 2001  zie books.google]. Van dit laatste hier de afbeelding van de titel:
Hierna volgt de tekst uit de PDF van de Oxford Companion to Philosophy. [Page 845]

Timothy L. S. Sprigge (1932 – 2007) wel gezien als "Spinoza reincarnated"…


… volgens het obituary van Jane O'Grady in The Guardian van 4 september 2007 [cf.]. Ik had al eerder aandacht voor Sprigge, n.l. in blogs die ik had over George Santayana,  voornamelijk aan de hand van teksten van Sprigge (zie onder). Maar nu een blog apart over hem.
Sprigge verzette tegen elk materialisme en fysicalisme en zag het mentale als onderliggende essentie van het universum. Kortom hij was een idealist, die vond: “the underlying essence of the universe is mental. [..] hoped to dissolve the scientific problem of how life can come out of non-life, self-reflective consciousness from organic matter, by making the whole universe conscious from the start. (Aldus nog steeds Jane O'Grady in The Guardian.). Zie over zijn excentriciteit The Telegraph 18 Sep 2007.

Timothy Lauro Squire Sprigge was a British idealist philosopher who spent the latter portion of his career at the University of Edinburgh, where he was Professor of Logic and Metaphysics, and latterly an Emeritus Fellow.

woensdag 12 juli 2017

Dissertatie van John A. Brandau, Spinoza on Definition and Essence


Niet dat ik in staat ben alle theses en proefschriften en andere teksten die ik op mijn weg door de wereld van internet tegenkom, daadwerkelijk te lezen. Dat weerhoudt mij er niet van betreffende informatieve vondsten door te geven. Er kunnen immers altijd geïnteresseerden zijn die ik hiermee een plezier doe. Nu kan wijzen op
John A. Brandau, Spinoza on Definition and Essence. A dissertation submitted to Johns Hopkins University, Baltimore, Maryland, September 2016 - PDF

Met referenties naar: Yitzhak Melamed, Eckart Förster, Don Garrett, John Morrison & Mogens Laerke.
Het zou best eens vanwege dit proefschrift kunnen zijn dat John Morrison besloten heeft zijn lezing over "The Status of Essences in Spinoza’s Metaphysics" niet meer in een artikel om te zetten - Cf blog Het is maar een gissing.
Van de hand John Brandau verscheen ook

“Degrees of Essence and Perfection in Spinoza,” hoofdstuk 19 in: Yitzhak Y. Melamed (Ed.), The Young Spinoza. A METAPHYSICIAN IN THE MAKING. Oxford University Press 2015 – cf. zijn pagina bij academia.edu – daarover schreef ik in dit blog van 29-10-2015.

Zijn foto is te vinden op zijn verder lege pagina bij de Filosofie Afdeling van Johns Hopkins


Ik geef hier meteen door dat het volgende artikel eveneens te vinden is bij academia.edu:

Thomas M. Ward, "Spinoza on the Essences of Modes". In: British
Journal for the History of Philosophy
, 19 [2011], 19–46 cf. academia.edu
Abstract: This paper examines some aspects of Spinoza’s metaphysics of the essences of modes. I situate Spinoza’s use of the notion of essence as a response to traditional, Aristotelian, ways of thinking about essence. I argue that, although Spinoza rejects part of the Aristotelian conception of essence, according to which it is in virtue of its essence that a thing is a member of a kind, he nevertheless retains a different part of such a conception, according to which an essence is some structural feature of a thing which causally explains other, nonessential features. I go on to develop an account of Spinoza’s metaphysics of essence, according to which essences, what he sometimes calls formal essences, are produced by the divine essence prior to and independent of the creation of finite modes, and according to which essences are the formal or exemplar causes of finite modes. I then argue that finite modes, in virtue of the formal essences which they actualize, are genuine causal relata. Finally, I offer some speculations about Spinoza’s answer to the question, “Why, in a necessitarian cosmos filled with formaat essences, should there be temporal finite modes at all?”

Spinoza heeft ook in de TIE het nodige gezegd over 'formele essenties', wat kán helpen de Ethica waar hij summier is op dit punt beter te verstaan.

                       __________________________________________________
 
Op 14 maart 2015 had ik een blog mede n.a.v. de dissertatie van Christopher P. Martin, Spinoza's Individuals [Purdue University, ProQuest, 2007.  Morgen Laerke viel hem aan op zijn samenvatting die hij van zijn proefschrift maakte:
Christopher P. Martin, "The Framework of Essences in Spinoza's Ethics" in: British Journal for the History of Philosophy 16 (3) 2008, 489-509 [PDF]

Tijdens de 14TH ANNUAL ATLANTIC CANADA SEMINAR IN EARLY MODERN PHILOSOPHY - AUGUST 2ND – 5TH, 2017 - Dalhousie University, Halifax, Nova Scotia,
 [cf. PDF] zal Christopher P. Martin spreken over “Individuum, Existat and Potentia: Spinoza’s Recipe for Finite Particulars”. Misschien gaat hij de aanval van toen pareren?

Dissertatie van Daryl de Bruyn, ”Spinoza’s Concept of Emending the Intellect”


Proponent Daryl de Bruyn [foto en info van hier]
                                                              
Op 18.10.2014 promoveerde Daryl de Bruyn bij professor Olli Koistinen van de Filosofische Afdeling van Turku, terwijl Julie Klein van Villanova University fungeerde als opponent.
Titel van de dissertatie


Daryl de Bruyn, SPINOZA’S CONCEPT OF EMENDING THE INTELLECT
A CRITICAL INVESTIGATION INTO SPINOZA’S METHOD OF EMENDING THE INTELLECT WITH SPECIAL REFERENCE TO THE TRACTATUS DE INTELLECTUS EMENDATIONE. University of Turku, Finland, 2014 [PDF]

Graag wijs ik hierop: zoveel wordt er niet over de TIE gepubliceerd. Het gaat de auteur om het essentie-begrip. Daarom geef ik het hier graag door. Om een indruk te krijgen neem ik hierna een passage uit de inleiding van het eerste hoofdstuk over:

dinsdag 11 juli 2017

Wat is er aan de hand met de Association des Amis de Spinoza?

Gewend was ik eraan - één van de dingen die ik enige malen per week deed, was ook even naar de website gaan van de Association des Amis de Spinoza. Regelmatig trof ik daar een nieuwtje aan, b.v. over een verschenen boek, dat ik vervolgens hier kon doorgeven. Maar die website functioneert al een hele tijd niet meer. Als je  AAS aanklikt krijg je de mededeling: "Deze pagina is niet bereikbaar." Ook als je de link aanklik, zoals de VHS de website van de Franse Spinoza-vereniging aangeeft, Association des Amis de Spinoza, kom je niet verder: dat was het oude adres, waarop nu een link naar de "Nouvelle adresse du blog AAS," met het bovenvermelde resultaat.
Dan heb je ook  nog aspinoza.over-blog.com/, maar dat is kennelijk een bewaarsite van de Association des Amis de Spinoza met laatste nieuws uit oktober 2016.
Als je vervolgens nog eens kijkt op web.archive.org/web/*/http://www.spinozaeopera.net/ zie je de mededeling "Saved 85 times between January 16, 2007 and December 4, 2016." Daar zijn ze blijkbaar ook gestopt met archiveren, daar er sinds oktober 2016 niets meer gebeurde en tenslotte de hele url verdween.  Jammer, die inactiviteit...
Als goede herinnering eraan, neem ik hier de afbeelding die de AAS op 11 oktober 2010 op z'n - toen net vernieuwde - website bracht. [Cf. blog]
 
Caute

Spinoza's - Pisma wczesne [Vroege geschriften]

Polen heeft ze al wel in de omschrijving "Voege geschriften"
En dat al in 1969.
Benedykt de Spinoza - Pisma wczesne.  (uitgever) Wydawnictwo Naukowe PWN ,  1969, s. 402
[Hier gezien]

Een jaar geleden, op 20-07-2016 had ik een blog, "Inutilis scientia Spinozana [215] Polen kent een moderne uitgave van Spinoza’s Vroege geschriften"
Daaraan kan ik nu twee correcties toevoegen:
1. Men hanteerde deze titel dus al in 1969
2. Van de uitgave uit 2009 zou Leszek Kolakowski niet alleen de aantekeningen hebben verzorgd, maar ook de vertaling (volgens deze website en ook deze]

Het heeft hier niets mee va doen, maar soms moet je even uit de band springen... Graag wil ik u nog een de schitterende uitvoering laten horen van het Alma Redemptoris Mater van Giovanni Pierluigi da Palestrina - gezongen door het Monteverdi Choir o.l.v. John Eliot Gardiner. Ik kan hier niet genoeg van krijgen. Van de CD Once As I Remember...  uit 1998. De tenor Julian Podger opent:
 

Roger Woolhouse (1940 – 2011) bestudeerde vooral Leibniz en Locke, en ook Descartes en Spinoza, maar…


Roger Woolhouse was an English philosopher, Reader in Philosophy at the University of York, an expert on empiricism and rationalism and a biographer of John Locke. He has taught previously at the Universities of California, Pennsylvania, Princeton and Wales. [wiki] He was an eminent scholar, known especially for his work on Locke and Leibniz, who taught at the University of York from 1969 until his retirement in 2001. He died in 2011 and his obituaries can be read in The Times and The Yorkshire Post. [Cf. Roger Woolhouse Prize]

Na zijn dood werd eind juni, begin juli 2012 aan ‘zijn’ University of York een Roger Woolhouse Memorial Conference georganiseerd [cf. en zie poster hierboven]. Onder de sprekers was- voor zover mij bekend - geen Spinoza scholar aan te treffen. Uit de Introduction van Paul Lodge & Tom Stoneham (Eds.), Locke and Leibniz on Substance [Routledge, 2015] dat uit deze Memorial Conference ontstond, cf. books.google, dat de meeste sprekers spraken over de filosofen met wie ook Woolhouse zich het meest had besig gehouden: Leibniz en Locke.
Maar hij heeft zich ook enigszins bezig gehouden met Spinoza, zoals blijkt uit zijn
Roger Woolhouse, Descartes, Spinoza, Leibniz: The Concept of Substance in Seventeenth Century Metaphysics. London [e.a.], Routledge; [1 edition] 1993. Reprint Taylor & Francis, 2002 & Routledge, USA/Canada, 2002 - 224 pagina's  - Amazonbooks.google

maandag 10 juli 2017

“Heretics” is een fascinerend boek – echt om van te genieten!


Een maand geleden, op 11 juni 2017, had ik het blog: “Graphic Spinoza van vader en zoon Steven en Ben Nadler.” En inderdaad zien we Spinoza op de cover van

Steven Nadler & Ben Nadler, Heretics!: The Wondrous (and Dangerous) Beginnings of Modern Philosophy. Princeton University press, 2017  [cf.]  
Inmiddels heb ik het boek ontvangen en gelezen en heb ik kunnen merken dat de titel ‘Graphic Spinoza’ niet helemaal terecht is.*) Het is, zoals de ondertitel aangeeft, een breder overzicht van het nieuwe denken in de 17e eeuw. Je krijgt de hoofdlijnen van het nieuwe denken en de debatten over het denken over hoe de kosmos en de mens daarbinnen te zien, vooral wat betreft de relatie tussen materiële en geestelijke aspecten.
18 ‘dramatisch personae’ krijgen we voorgeschoteld, van Giordano Bruno tot Voltaire en daartussen Bento (Benedictus) Spinoza als één der vele ‘ketters’. Nadler zit bepaald niet op de lijn van Jonathan Israel en bij hem zal je dus niet lezen dat Spinoza de radicaalste denker van allemaal was en dat ze zich allemaal met hem verstonden. Spinoza staat op het voorplecht en wordt uitgebreid behandeld, ook worden anderen nog wel een enkele maal van Spinozisme beschuldigd, maar deze graphic novel geeft zeker niet de indruk dat alles om Spinoza draait. Ook Leibniz komt uitgebreid aan bod: hij had dan ook veel contacten met Europese geleerden, zoals Arnauld en Malebranche en we krijgen de disputen tussen deze denkers, zoal Steven Nadler eerder uitgebreid behandelde in De best mogelijke wereld [Atlas, 2009; cf. blog]. We krijgen al die discussies en verschillen van zienswijzen hier nog eens op hoofdlijnen samengevat. En dan gaat het dus veel over hoe God op te vatten, of het universum, de ruimte, beweging en rust, of de mens. Vooral Descartes en Leibniz komen voorbij en hun veel centralere invloed krijgt veel aandacht en tenslotte die van Newton.

Lea Haller schreef een korte geschiedenis van de Radicale Verlichting

Graag wijs ik op het artikel dat Lea Haller schreef en op academia.edu plaatste: Die Ungläubigen [in: NZZ Geschichte 10, Mai 2017, p. 82-96. (Eine Geschichte der Radikalaufklärung.).



Het artikel mikt op een breed geïnteresseerd publiek.
Zij gaat mee met Jonathan Israel en schrijft: Der radikalste europäische Denker des 17. Jahrhunderts war der in den toleranten Niederlanden lebenden Baruch de Spinoza.

zondag 9 juli 2017

Spinoza's TTP opgenomen in overzicht van zionistische gebeurtenissen

Het was bekend dat het door vele zionisten (w.o. Ben Goerion) is gedaan: de passage die Spinoza in de voorlaatste paragraaf (§12) van het derde hoofdstuk van zijn TTP schreef over de joden, uitleggen als zijn voorspelling van de opkomst van het zionisme en de vestging van de joodse staat. Spinoza schreef (vertaling F. Akkerman):
Ja, als de grondslagen van hun godsdienst hun geestkracht niet zouden doen verslappen, zou ik absoluut geloven dat zij eens, als de gelegenheid zich voordeed – want zo veranderlijk zijn de menselijke zaken – hun staat weer zouden oprichten en dat God hen opnieuw zou uitverkiezen.
Bij MWC News, Media With Conscience, verscheen gisteren een zgn. Zionism timeline: The Six-Point Star: A timeline of the creation, relationship, and co-dependency between the state of Israel and the movement of Zionism.

The concept of Zionism existed for many years before a definitive word was created. Originally, the concept was not religiously affiliated, and was, in fact, discouraged by many rabbis and respected religious authorities. It was also in conflict with many other movements for Jewish rights, which were focused on gaining security and equality in the places that Jewish people were already living, and had been living, for generations. Originally, many different options of a homeland were considered, until the idea of what has historically been defined as being the Land of Israel/the Holy Land, and what is/was known as Palestine was settled on as the ideal.
Zionism: a movement of the Jewish people towards the (re)establishment of a Jewish homeland.

De internetpagina geeft een reeks van vele tientallen feiten en gebeurtenissen bij de betreffende jaartallen van 1561 [Joseph Nazi, a Jewish diplomat in the court of Ottoman Sultan Selim II, encourages the establishment of a Jewish settlement in Tiberias] tot 1948 [on the 8th of May, the Declaration of the Establishment of the State of Israel is made.]
Als vijfde jaartal en gebeurtenis lezen we:

1670: Baruch Spinoza's Theologico-Political Treatise is published, the first work to consider the Jewish Question in Europe.

Onderzoek naar Spinoza's ziekte en mogelijke doodsoorzaak


Al geruime tijd doet medisch biologe en klinisch immunologe Nanne Bloksma, tevens Spinoza deskundige [hier op een foto uit 2010], onderzoek naar de ziekte waaraan Spinoza leed en waaraan hij mogelijk gestorven is. Te  gelegener tijd zal zij over haar onderzoeksbevindingen verslag doen in een internationaal tijdschrift, zo is de bedoeling. Tijdens de jaarvergadering van de Ver. Het Spinozahuis die op zaterdag 3 juni 2017 in Rijnsburg werd gehouden, gaf zij daarover een lezing. Ik kon daar tot mijn spijt wegens ziekte niet bij aanwezig zijn.
De samenvatting die aan de leden werd toegestuurd en die ook op de website van de VHS werd gegeven, geeft reden voor hoge verwachtingen over het uiteindelijke essay, waarnaar ik met grote belangstelling uitkijk. Op de website van de VHS is de samenvatting  alweer verdwenen, maar hier houd ik die tekst graag vast.

Stanislaus von Dunin-Borkowski SJ (1864-1934) - "Das Studium über Spinoza wurde für ihn zur Lebensarbeit."


Voluit: Zbigniew Stanislaus Martin Graf Dunin-Borkowski [volgens Bernhard Stasiewski in: Neue Deutsche Biographie 4 (1959) [cf. en OCR gedigitaliseerd].
 
"Of we ooit nog de Mededelingen zullen ontvangen met de uitwerking van de toespraak die Manfred Lauermann uit Hannover op 27 november 2010 over “Das Spinoza-Projekt von Dunin-Borkowski" hield, weet ik niet; ik betwijfel het , maar hoop er wel op, want zoveel is er over Dunin-Borkowski niet geschreven."
Dit schreef ik in een blog van 01-04-2015, waarin ik het portret van Dunin-Borkowski naar internet bracht.
Zojuist ontdekte ik dat de aankondigingstekst van de najaarsbijeenkomst van 27 november 2010 nog bij de VHS op internet te vinden is. Daar die wel weer zal verdwijnen, bewaar ik deze tekst alsnog hier.
Onderaan vermeld ik vervolgens de blogs die ik over Stanislaus von Dunin-Borkowski SJ schreef.
 
Manfred Lauermann - Das Spinoza-Projekt von Dunin-Borkowski
Warum schreibt ein polnischer Adliger über den Amsterdamer Bürger Spinoza? – Und: wie schreibt ein Jesuit über den Juden Baruch, dessen Werk auf dem Index „verbotener Bücher" steht, der für einen Katholiken verbindlich war? Im maßgeblichen Cambridge Compendium to Spinoza werden Spinoza-Texte des [Grafen] Stanislaus von Dunin Borkowski (1864-1934) genannt. Seit seinem Freudenthal adäquaten Erstling über den jungen Spinoza (1910; 633 S.) war Dunin-Borkowski Teil der Spinozadiskussion (so im Chronicon Spinozanum). Die Entwicklungsgeschichte Spinozas, die im Buch von 1910 bis 1657 reichte, wird vor allem mit Materialien ergänzt, stärker aber arbeitet Dunin-Borkowski an seiner Problemgeschichte, einer Archäologie des Spinoza-Diskurses.
1933 wird eine Zweitauflage vom Jungen De Spinoza veranstaltet, jetzt innerhalb eines vierbändigen Werkes. Bd. II erscheint 1934, mit einem methodologisch wichtigen Vorwort, altmodisch mit „Vorhalle" bezeichnet die Bd. III und IV dann aus dem Nachlass 1935 und 1936. Ca. 1500 neue Druckseiten, die bislang nirgendwo aufgeschlüsselt wurden! Die Werkausgabe im katholischen Aschendorff-Verlag wurde im nationalsozialistischen Deutschland systematisch ignoriert, Jesuiten wie Dunin-Borkowski wurden gleich nach Juden (wie Carl Gebhardt, der ebenfalls 1934 starb) aus der Wissenschaft ausgegrenzt: die Spinoza-Tradition des deutschen Denkens seit Goethe wurde nahezu ausgelöscht. Zum anderen fehlte das theorietechnische Instrumentarium für eine Archäologie des Wissens (Foucault) genauso wie für eine soziologische und sozialgeschichtliche Analyse von Ideengeschichte (so die Cambridge School of Intellectual History).
Der Vortrag wird eine Forschungsskizze entwerfen, wie Schneisen in die ca. 2.500 Seiten des Spinoza-Projektes von Dunin-Borkowski zu schlagen seien: mit den Schwerpunkten Politik, Religion und Naturwissenschaften.
Der Denkhintergrund Spinozas ist der spanische Spätstoizismus, so die These Dunin-Borkowski’s, der die gelassene Ruhe Spinoza und sein caute erklärt, war sein intellektuelles Unternehmen einer Depotenzierung von Religion und einer naturgesetzlichen Theorie von societas doch gefährlich genug!
                                        ___________________________________

Blog van 28-11-2010: Het Spinoza-project van Stan Dunin-Borkowski (1864-1934)
Blog van 28-11-2010: Najaarsvergadering in Rijnsburg van de Ver. Het Spinozahuis [Ik zie nu dat ik bovenstaande tekst hier al bewaard had...]
Blog van 29-10-2010: Stanislaus von Dunin-Borkowski (1864-1934)
Blog van 28-11-2010: Ignacy Halpern-Myslicki (1874 - 1935) Poolse Spinoza-geleerde
Blog van 16-11-2013: Te toevallig om toevallig te zijn: veel 'katholieke spinozisten'
Blog van 20-12-2014: "Der junge De Spinoza" op Archive.org
Blog van 21-12-2014: Inutilis scientia Spinozana [67] Foto’s die informatie geven over elkaar
Blog van 01-04-2015: Stanislaus von Dunin-Borkowski SJ kreeg een gezicht