zaterdag 26 mei 2018

T.S. Eliot (1888 - 1965) “Falling in Love or Reading Spinoza" [2] #spinoza


Voor ik het in het vorige blog aangekondigde gedicht van de joodse dichteres Allison Pitinii Davis breng wil ik eerst nog één aspect van Eliot behandelen: n.l. zijn anti-semitisme.
Avner Falk schrijft in Anti-semitism: A History and Psychoanalysis of Contemporary Hatred [ABC-CLIO, 2008] op p. 114 – books.google in een paragraaf over Masud Khan die me hier verder niet interesseert:
« The British literary scholar Anthony Julius studied the anti-Semitism of the American-British homosexual poet Thomas Stearns Eliot (Julius 1995). Linda Hopkins compared Eliot's anti-Semitism with that of Masud Khan:
Anthony Julius suggests that in calling a person an anti-Semite, we should address the question of what kind of anti-Semite they are. Speaking of T.S. Eliot, he writes: "Anti-Semites are not all the same. Some break Jewish bones, others wound Jewish sensibilities. Eliot falls into the second category. He was civil to Jews he knew, offensive to those who merely knew him through his work." »
Dat Eliot homoseksueel was vind ik voor mijn onderwerp minder van belang, maar zijn eventuele antisemitisme is dat wel. Ik wendde me om er meer over te weten daarom tot het boek van Anthony Julius en ontdekte dat hij een uitgebreide passage heeft waarin hij Eliot’s houding t.o.v. Spinoza onderzoekt in:

Anthony Julius, T. S. Eliot, Anti-Semitism, and Literary Form. Cambridge & New York: Cambridge University Press, 1995; New Edition with a preface and a response to the critics. New York: Thames and Hudson Ltd., 2003 – books.google
In The Guardian van 7 juni 2003 verscheen toen deze heruitgave uitkwam, dit stuk van Anthony Julius: “The poetry of prejudice" [cf.]. Ik neem aan dat het aan z’n nieuwe voorwoord met antwoord aan zijn critici is ontleend. Daarin schetst hij nog eens zijn overtuiging “that the question of Eliot's anti-semitism mattered. [..]  Most critical studies neglected this aspect of the work.” De antisemitische dichtwerken vormen een minderheid in Eliot’s werk, het gaat om: « "Burbank," "Gerontion," "Sweeney Among the Nightingales," "A Cooking Egg," and the posthumously published "Dirge". » Julius schetst als zijn aanpak: “We ought not to seek to outlaw Eliot's poems, but neither can we submit to them. We should not ban them; but we must not abandon ourselves to them. Instead we must contest that poetry, with strategies that acknowledge both its value and its menace.”
Hij heeft het over “Eliot's contempt for Jews” en ik ben benieuwd hoe dit t.a.v. Spinoza uitpakt.

T.S. Eliot (1888 - 1965) “Falling in Love or Reading Spinoza" [1] #spinoza



De aanleiding voor dit blog wordt het Spinoza-gedicht van Allison Pitinii Davis "Falls in Love, or Reads Spinoza" waarnaar ik in het blog van 17 april 2018 verwees en dat de dichteres mij toezond om op dit blog te publiceren. Dat doe ik in een volgend blog. Zij gaf aan het gedicht als motto enige beroemde regels van T.S. Eliot mee, waaruit ze ook de titel van haar gedicht destilleerde. Het leek mij nuttig ter voorbereiding op dat gedicht eerst enige inleidende blogs te maken. Over T.S. Eliot.

Thomas Stearns Eliot was dichter, toneelschrijver en invloedrijk literair criticus. Hij ontving de Nobelprijs in 1948 "for his outstanding, pioneer contribution to present-day poetry." Hij schreef gedichten als The Love Song of J. Alfred Prufrock, The Waste Land, The Hollow Men, Ash Wednesday, en Four Quartets; van de zeven toneelstukken Murder in the Cathedral en The Cocktail Party; en het essay Tradition and the Individual Talent. Eliot was geboren als Amerikaan, vertrok in 1914 toen hij 25 was naar het Verenigd Koninkrijk en werd Brits onderdaan in 1927. [cf. en.wikipedia en www.britannica.com/biography/T-S-Eliot]

woensdag 23 mei 2018

Spinoza et la littérature philosophique clandestine in Collection La Lettre clandestine - #spinoza


De Franse uitgever Classiques Garnier heeft een al jaren lopende reeks La Lettre clandestine. Deze “publishes research on the clandestine philosophical manuscripts of the 17th and 18th centuries which provided the Enlightenment philosophers with much of their critical culture.” [Cf. de Catalogus met de laatste vijf delen].
Het recentste deel kwam deze maand uit en is gewijd aan Spinoza:
Maria Susana Seguin (Dir.), La Lettre clandestine 2018 n°26: Spinoza et la littérature philosophique clandestine. Classiques Garnier - Mai 2018
Sommaire
pdf of html- Résumés/Abstracts pdf of html 


Ce numéro est consacré à la relation complexe qu’entretient la littérature philosophique clandestine avec Spinoza et son œuvre : la proximité intellectuelle avec d’autres textes, l’influence de sa pensée, l’utilisation de son nom et de sa réputation, la discussion ou la réfutation de ses idées, les milieux intellectuels de production, de circulation et de réception des textes. Le dossier Varia propose des articles sur la clandestinité philosophique, l’histoire du livre et de la censure, ainsi que des articles portant sur l’actualité de la recherche sur la littérature philosophique clandestine. Sont également réunis des comptes rendus d’ouvrages nouvellement publiés, une bibliographie des travaux les plus récents ainsi que l’annonce de nouveaux manuscrits trouvés. [Cf.]

Carl Friedrich Heman (1839 – 1919) en zijn studie “Kant und Spinoza” - #spinoza


Het was Carl Friedrich Heman [en niet Friedrich Carl Heman, zoals soms abusievelijk wordt geschreven, ook door Henri Krop in zijn in een vorig blog besproken brochure] die een schitterend artikel over “Kant und Spinoza” schreef. Hij liet soms H. en soms C.H. op de titelpagina van zijn werk afdrukken, zoals zodadelijk zal blijken. De vondst van dit artikel is de aanleiding voor dit blog.
Hier eerst het korte lemma over hem in het Jüdisches Lexikon van 1928. Dat zijn vader zich zes jaar voor zijn geboorte van joods tot evangelisch protestant bekeerd had staat daarin niet, maar dat hij zich flink met de joodse geschiedenis had bezig gehouden wel.
 

Spinoza-illustratie van Tim Enthoven - #spinoza


De Eindhovense kunstenaar Tim Enthoven maakte voor de voorstelling Spinoza die Het Zuidelijk Toneel volgend jaar gaat spelen, deze illustratie. Op de website van Het Zuidelijk Toneel is behalve de geplande speeldata nog geen informatie erover te vinden, maar in de programmaboekjes e/o op de websites over het nieuwe seizoen van de theaters in het land is die al wel te vinden. [Cf. ook dit blog van 18 april 2018]
De première zal zijn op donderdag 31 jan 2019 [Cf. – dit staat niet bij de data van hzt]. Hieronder bewaar ik de info van de Stadsschouwburg in Utrecht, waar het stuk op 7 maart 2019 zal gaan (en waar ik hoop heen te kunnen gaan). De informatie dat Enthoven de maker van de illustratie is, vond ik aldaar.  En dat Tinneke Beeckman  (mee aan) de tekst schrijft.
Tim Enthoven heeft de illustratie niet op z’n website.

dinsdag 22 mei 2018

Autonomie hoort bij Kant, NIET bij Spinoza - #spinoza


U kunt zich wellicht voorstellen hoe tevreden ik was het boekje van Henri Krop te lezen over de onoverbrugbare verschillen tussen Kant en Spinoza vooral tot uiting komend in hun verschillend vrijheidsbegrip. Vrijheid in de zin van autonomie van de mens is als het ware door Kant uitgevonden. [Cf. het vorige blog]. Het deed mij meteen terugdenken aan een discussie die ik op diverse blogs heb gevoerd.

Ik volsta met het weergeven van de eerste. In het blog van 02-12-2008 gaf ik als commentaar op het net verschenen boek van Etienne Vermeersch & Johan Braeckman, De Rivier van Herakleitos. Een eigenzinnige visie op de wijsbegeerte, uitgeverij Houtekiet (2008):

De poging om Spinoza’s vrijheidsbegrip toe te lichten komt niet echt uit de verf. Tot tweemaal toe wordt hierover gesproken en tot tweemaal wordt het begrip ‘autonomie’ geïntroduceerd. In hun behandeling van deze materie lijkt het net alsof vrijheid, die zij gelijkstellen met ‘autonomie’ staat tegenover gedetermineerdheid. Zo is het niet bij Spinoza. ‘Autonomie’ is trouwens geen term van Spinoza. Bij Spinoza gaat het erom dat iemand vrij is die handelt, alleen bepaald door zijn eigen natuur en door niets vanbuiten zijn natuur wordt gedwongen, tegengewerkt of beperkt. Zo is God absoluut vrij om noodzakelijk te handelen volgens zijn natuur, daar er niets buiten zijn substantie bestaat dat enige beperking zou kunnen opleggen. De mens kan er alleen maar naar streven om iets hiervan te bereiken: te kunnen handelen naar het adequate begrip van zijn natuur, als ingebed in de totale natuur / om met intuïtieve kennis de werkelijkheid naar waarheid te begrijpen, deel te hebben aan de goddelijke kennis en daarin zijn geluk te vinden. Bij het begrip ‘autonomie’ dat deze schrijvers gebruiken lijkt het net alsof de mens handelt volgens wetten die hij zichzelf stelt. En dat is niet de manier waarop Spinoza onze werkelijkheid ziet. De auteurs spelen iets teveel hun eigen Spinozaatje-spel.

Daarop kwam als commentaar van een anonymus (mij overigens bekend):

Studiegroep in Amersoort start in september 2018 met Spinoza’s Korte Verhandeling – er kunnen nog belangstellenden meedoen - #spinoza


Dit weekend ontving ik de volgende e-mail – bedoeld om te vermelden in dit blog:

Beste mijnheer Verdult,

Mede dankzij de vermelding op uw blog zijn we tenslotte met 5 personen gestart met het lezen en proberen te begrijpen van de ‘Verhandeling over de verbetering van het verstand’.
We hebben per bijeenkomst zo’n 10 stellingen gelezen en besproken. Achteraf blijkt dat dat soms toch (te) veel was.
Met de opgedane kennis en ervaring willen we (met 4 personen) in september verder en dan met het andere ‘jeugdwerk’ van Spinoza: de Korte Verhandeling. We nemen de uitgave van Rikus Koops. We starten 1 september en weer op zaterdagochtend. 10-12.30 uur om de andere week.
 

1, 15 en 29 september. 13 en 27 oktober. 10 en 24 november. 8 en 22 december. 5 en 19 januari. 2 en 16 februari. 2, 16 en 30 maart. 13 april. 11 en 25 mei.
De bijeenkomsten zijn kosteloos. Adres: Zangvogelweg 43, 3815 BD Amersfoort. Wel tevoren aanmelden:  jacquelinehooijer@gmail.com 

Zou u dit, als u dat passend vindt, weer op uw site willen vermelden?

Met vriendelijke groet,

Jacqueline Hooijer

 Bij deze graag gedaan.
 

maandag 21 mei 2018

Grapje van filosofieprofessor [2] #spinoza


Daar blogspot niet laat zien dat er reacties geplaatst worden, maak ik dit blog om de bezoekers te wijzen op een reactie van de heer J.J.T. Eissink op het blog van 7 mei 2018: “Grapje van filosofieprofessor” – mét hier de eerste pagina van een artikel over de gebroeders Heineken, filosofie-geleerden uit de 18e eeuw.
 

Henri Krop over hoe Spinoza en Kant onoverbrugbaar van elkaar verschillen - @spinoza



Het is mijns inziens wel opmerkelijk te noemen dat er nu pas voor het eerst in de reeks Mededelingen vanwege Het Spinozahuis een brochure verschijnt, waarin Kant en Spinoza met elkaar worden vergeleken. En dat terwijl, zoals uit het nu voor het eerst in het Nederlands verschenen werk over beide filosofen blijkt, de receptiegeschiedenis van het Spinozisme daartoe best aanleiding had gegeven. Enfin, nu is er dan:
Henri Krop, ‘Tussen Spinoza en Kant moet de strijd gestreden worden.’ De tegenpolen van het moderne denken. Mededelingen vanwege Het Spinozahuis #109, 2018 – 36 pp
Een zeer voortreffelijke, heldere behandeling van het thema, die ik dan ook iedereen van harte ter lezing aanbeveel.

zondag 20 mei 2018

Stefan Pawlicki's brochure over Spinoza in reeks met speelse uil op cover - #spinoza


Dr. Stefan Pawlicki, Spinoza i dzisiejszy monizm [Spinoza en monisme vandaag]. Kraków: Towarszystwa Filozoficznego, 1912 - 39 pagina's [cf. hier

De Duitse Spinoza-Bibliografie heeft Pawlicki niet. Via europeana.eu  leren we dat het gaat om: Stefan Zachariasz Pawlicki (1839 - 1916). En vandaar worden we verder geleid naar deze katalogusinfo.
En de.wikipedia leert vervolgens dat hij "war katholischer Priester, Professor, Philosoph und Historiker der Philosophie, Rektor der Jagiellonenuniversität und Präkursor der wissenschaftlichen Apologetik in Polen."  Dit Spinozaboek wordt daar niet vermeld, wel echter in deze PDF over hem - en in deze Poolse monografie uit 2016 over hem.
Het boekwerkje is gedigitaliseerd [cf. PDF] en daaruit blijkt dat de tekst zelf slechts zo'n 20 pagina's omvat. En tot mijn verrassing en verbazing blijkt zelfs zijn manuscript - ja, echt handgeschreven - gedigitaliseerd te zijn [cf. PDF]. Hij moet wel als een belangrijk man gezien zijn.

David Friedrich Strauß (1808 - 1874) over Hermann Samuel Reimarus (1694 - 1768) en #Spinoza


In september 2011 had ik een vierdelige blogreeks “Pantheismusstreit - mijlpaal of steen des aanstoots?” [1], [2], [3], [4]. Ik schreef die n.a.v. het hoofdstuk van Ursula Goldenbaum: “The Pantheismusstreit – Milestone or Stumbling Block in the German Spinoza Reception?” [in: Michael Hampe, Ursula Renz, Robert Schnepf (Eds.). Spinoza's Ethics. A Collective Commentary. Brill, 2011].

Daarin ging het o.a. over Hermann S. Reimarus en diens onuitgegeven Apologie oder Schutzschrift für die vernünftigen Verehrer Gottes. De tekst was door hem geschreven tussen 1735-1767/68, maar pas in 1972 is die voor het eerst in druk verschenen; door Reimarus dus niet uitgegeven daar hij donders goed wist dat hij er last mee zou krijgen. Reimarus ontkende net als Spinoza het bestaan van wonderen en vond - eveneens net als Spinoza - dat ethische doctrines die nodig waren voor het voortbestaan van een maatschappij, voldoende uit de rede konden worden begrepen en geen openbaring nodig hadden. Gotthold Ephraim Lessing (1729-1781) had de tekst in handen gekregen, waarna hij er als bibliothecaris van de Herzögliche Bibliothek in Wolfenbüttel delen uit publiceerde onder de titel Fragmente eines „Ungenannten“. Dat leidde tot de zgn. Fragmentenstreit. Enfin, meer daarover in die genoemde blogs.
De liberale theoloog en schrijver David Friedrich Strauß (1808 - 1874), vooral bekend om zijn boek Das Leben Jesu, kritisch bearbeitet (1835–1836), waarin hij Jezus zag als een mythisch opgesierde Joodse rabbijn, hield zich uitgebreid  bezig met deze Wolfenbüttelschen Fragmente (zoals hij de meestal Wolfenbütteler Fragmente genoemde teksten omschrijft) en bracht daarover in 1862 op de markt: Hermann Samuel Reimarus und seine Schutzschrift für die vernünftigen Verehrer Gottes. In het Vorwort stak hij de loftrompet over Reimarus die Spinoza, zijn voorganger, misschien wel overtrof.
Ik neem hieronder het begin over van zijn in Fraktur gedrukte voorwoord en daarna zijn paragraaf over Spinoza die ik m.b.v. van een OCR-programma in gewone tekst heb omgezet (de voetnoten worden hier doorgenummerde eindnoten).

In Le Temps vandaag "Spinoza et les neurosciences, aller-retour"- #spinoza

bespreking door Mark Hunyadi van het boek van Henri Atlan, Cours de philosophie biologique et cognitiviste. Spinoza et la biologie actuelle. [Cf. blog van 28 april 2018]


vrijdag 18 mei 2018

Gisteren drie Mededelingen van de Ver. Het Spinozahuis ontvangen - @spinoza


We hebben er lang op moeten wachten [beloofd was dat ze in de periode van de voorjaarscursus zouden verschijnen], maar gisteren lagen ze dan eindelijk in m’n brievenbus – deze drie nieuwe boekjes in de reeks Mededelingen vanwege Het Spinozahuis:

 
109 Henri Krop, ‘Tussen Spinoza en Kant moet de strijd gestreden worden.’ De tegenpolen van het moderne denken – 36 pp;

112 Paul Juffermans, Spinoza’s dubbele deconstructie in het Theologisch-Politiek Traktaat - 37 pp;

113 Nanne Bloksma, Spinoza, a Miraculously Healthy Philosopher – 53 pp
De uitgaven zien er weer fraai uit. Mij bevalt deze chamois kleurige omslag beter dan de vroegere grijze.
Twee dingen die mij direct opvallen. Doordat het boekje van Juffermans het nummer 112 kreeg, wordt zo meteen duidelijk gemaakt dat de tekst van de lezing "Spinoza over Quakers en innerlijk licht’ die Jo Van Cauter gaf tijdens dezelfde najaarsbijeenkomst van 2015 waarin Mogens Laerke sprak wiens lezing als #111 verscheen, definitief niet zal verschijnen.
Het tweede dat mij opvalt is, dat de gewoonte om aan te geven op welke lezing tijdens welke vergadering de tekst van de brochure is gebaseerd, kennelijk is verlaten. Van deze teksten is dat niet meer duidelijk. Alleen van het boekwerkje van Nanne Bloksma weet ik dat het gebaseerd is op de lezing die ze in de ledenvergadering van vorig jaar uitsprak. Die lezing was in het Nederlands, terwijl haar boekje in het Engels is gesteld en een veel verder gaande uitwerking is (maar dat laatste kwam wel vaker voor). Of de teksten van Krop en Juffermans op lezingen teruggaan, weet ik niet.
Ik maakte hier een blundertje: ik ben er via de e-mail op gewezen dat boven de tekst van Nanne Bloksma staat: "A lecture delivered in Dutch in Rijnsburg on 3 June 2017." Ik zocht die mededeling in de eerste voetnoot, waar het niet staat, en concludeerde - zonder verder te kijken - ten onrechte dat het er niet stond. Hoe kun je je vergissen.*)

De teksten van Krop en Juffermans zijn niet ontstaan uit lezingen en dat die hier toch een nummer krijgen in deze reeks, is nieuw; vroeger gold dat alleen lezingen en het jaarverslag in de Mededelingen verschenen. Sinds de VHS zelf uitgever werd zijn enige teksten los (buiten deze reeks) uitgegeven worden, maar nu dus met een nummer in de reeks Mededelingen vanwege Het Spinozahuis.  

Enfin, hiermee hebben we weer interessant leesvoer, waarmee we ons aan kennis over Spinoza kunnen laven.

Links pakt Spinoza weer terug - #spinoza


Op 20 november 2017 had ik het blog « “Moord op Spinoza” – hoe Sid Lukkassen namens conservatief rechts Spinoza kaapt. » Het was de titel van zijn crowd funding. Daarna moesten nog enige blogs komen n.a.v. de aankondiging en later verschijning van het boek Moord op Spinoza van Cliteur en Pinto, waaraan ook Lukkassen had meegeschreven.
In de Volkskrant verschijnt een Manifest Vrij Links dat gisteren al op de website stond, waarin Spinoza prominent wordt opgevoerd om het gedachtegoed dat ze voorstaan te onderbouwen.

 

woensdag 16 mei 2018

“Warum das Wort Spinozist bis heute ein Schimpfwort ist…” - #spinoza


Vandaag brengt ZEITmagazin Nr. 21/2018 — 16. Mai 2018 een enigszins merkwaardige reportage van Evelyn Finger, “Biblische Orte - Gelobtes Land.” Bij een aantal foto’s die fotografe Merlin Nadj-Torma in het Nabij Oosten maakte, werpt ze de vraag op: ‘Ist es wirklich nur der Glaube, der den Orten ihren Zauber verleiht?”
Het opvallende is dat ze vervolgens uitgebreid ingaat op Spinoza - kort informatie over hem brengt, en dan meent Merlin Nadj-Torma “scheint mit den Augen Baruch de Spinozas zu sehen, wenn sie auf das Heilige Land schaut” - als “natürliche Orte… fast profan.”
Het merkwaardige, onverwachte, is dat ze vervolgens eindigt met de bewering die ik in de titel overnam.

Blick vom Berg Nebo, Jordanien, hier sah Moses laut Bibel auf das Gelobte Land. Er starb, ohne es betreten zu haben. © Merlin Nadj-Torma

Dupliek op Ton de Kok’s verweer tegen mijn bespreking van zijn “De God van Spinoza” - #spinoza

 
Het moet nu toch een keer van mijn beantwoording komen van het gastblog van 13 mei 2018 waarin Ton de Kok uitvoerig reageerde op mijn bespreking van zijn boekje van 19 april 2018.
Zoals uit deze weinig enthousiaste opening blijkt, zag ik daar een beetje tegenop: ik heb er eerlijk gezegd eigenlijk niet zoveel zin in, daar het me een volstrekt vruchteloze inspanning lijkt.
De Koks repliek was best uitvoerig; hij bracht zijn punten onder in 17 genummerde paragrafen. Ik ga niet overal op in. Het ‘plat determinisme’ (Koks § 4) kwam niet van mij, dus aan die opmerkingen kan ik voorbij gaan . Ín § 5 begint Kok zijn repliek erover dat Spinoza niet geïnteresseerd zou zijn – waar ik geschreven had dat Kok mij soms "ongeïnteresseerd overkwam". Ook dat is een ‘verplaatsing’ die ik laat zitten. Ook dat hij Spinoza's Politieke visie "niet opzienbarend" noemt "erg tegen Hobbes aan" leunend (§ 6), laat ik zitten - gelukkige verschijnen er gedegen boeken over Spinoza's interessante en eigen politieke visie.
Ook ga ik voorbij aan wat hij over mystiek schrijft [§§ 11 en 12]. Volgens De Kok moet de tweede helft van het vijfde deel van de Ethica mystiek worden gelezen. Wie dat niet doet – zoals ik - hoort volgens hem dan tot degenen die vinden dat Spinoza dat deel "beter niet had kunnen schrijven." Waar hij dat bij mij leest mag Joost weten. Ik vind dat bepaald niet, heb in vele, vele blogs juist aandacht besteed aan dat deel, maar laat ook dat hier lopen.

Ik beperk me tot twee thema’s die eigenlijk samenkomen in één:  Kok's gelijkstelling van "Substantie en oerstof" (§ 8). Hij schrijft: "Dat Spinoza zich uitdrukkelijk keert tegen die oerstofopvatting van de natuurfilosofen, zoals Stan beweert, heb ik nergens gelezen." Maar dát heb ik ook nergens beweert, want dát doet Spinoza inderdaad ook niet. Maar wat Spinoza wel doet is een heel eigen substantie-definitie ontwikkelen, waarin het accent geheel ligt op het volstrekt uit zichzelf, onafhankelijk en zelfstandig bestaan ervan én waaraan hij toevoegt dat ’n substantie ook alleen maar uit zichzelf begrepen kan worden. ‘Oerstof’ is een heel ander verhaal dat met Spinoza's benadering niets van doen heeft.
Tot slot ga ik in op Kok’s enigszins verwarrende § 9 (een thema dat met het vorige samenhangt). Ik protesteerde tegen zijn zin op p. 33 van zijn boekje:   "Mocht u denken dat het denken uit de materie afkomstig is, dan heeft u gelijk. Voor Spinoza zijn ons denken  en onze uitgebreidheid twee kanten van dezelfde medaille." Daarover beweert hij nu (om zijn gelijk te halen): "Maar Spinoza zegt her en der denken en uitgebreidheid zijn een en dezelfde modaliteit van de substantie. (twee kanten van dezelfde medaille)." Maar dát zegt Spinoza nergens. "Modaliteit" slaat op modi en op 'modificeren', niet op ‘t attribuut.
Spinoza schrijft in Ethica 2/7s: “quod substantia cogitans et substantia extensa una eademque est substantia quae jam sub hoc jam sub illo attributo comprehenditur [ieder raadplege zijn eigen vertaling. Of kom ik geef toch die van Van Suchtelen: "dat bijgevolg de denkende substantie en de uitgebreide substantie één en dezelfde substantie zijn, welke nu eens als zich openbarende in dit, dan weder als zich openbarende in het andere attribuut beschouwd wordt."].
Aan het gemak waarmee De Kok vindt “denken komt uit de materie” en dan meent dat ("her en der") in Spinoza te kunnen lezen, ergert ik mij mateloos. Dit is volstrek tegen Spinoza in. De attributen en hun modi hebben bij Spinoza nooit enige onderlinge interactie, laat staan causaliteit t.o.v. elkaar. Dat blijkt uit de hele opzet al vanaf Ethica 1/10 en Spinoza vat dat nog eens duidelijk aldus samen in 3/2: “Nec corpus mentem ad cogitandum nec mens corpus ad motum neque ad quietem nec ad aliquid (si quid est) aliud determinare potest.” [Het Lichaam kan de Geest niet tot denken noodzaken, noch de Geest het Lichaam tot bewegen of tot rust of tot iets anders (indien er nog iets anders is). (Van Suchtelen)].
Ik laat het hierbij.

Christopher Skeaff ziet in Spinoza een “vital republicanism” waarbij het op oordelen aankomt - #spinoza


Christopher Skeaff maakte gisteren in een tweet bekend dat zijn boek uit is:
Christopher Skeaff, Becoming Political: Spinoza’s Vital Republicanism and the Democratic Power of Judgment. The University of Chicago Press, 2018  [books.google laat nog slechts heel weinig zien].
In januari 2018 al twitterde hij over de komst ervan en toonde hij de aparte “cover design by the immensely talented Jenny Volvovski.” [cf.]
In this pathbreaking work, Christopher Skeaff argues that a profoundly democratic conception of judgment is at the heart of Spinoza’s thought. Bridging Continental and Anglo-American scholarship, critical theory, and Spinoza studies, Becoming Political offers a historically sensitive, meticulous, and creative interpretation of Spinoza’s texts that reveals judgment as the communal element by which people generate power to resist domination and reconfigure the terms of their political association. If, for Spinoza, judging is the activity which makes a people powerful, it is because it enables them to contest the project of ruling and demonstrate the political possibility of being equally free to articulate the terms of their association. This proposition differs from a predominant contemporary line of argument that treats the people’s judgment as a vehicle of sovereignty—a means of defining and refining the common will. By recuperating in Spinoza’s thought a “vital republicanism,” Skeaff illuminates a line of political thinking that decouples democracy from the majoritarian aspiration to rule and aligns it instead with the project of becoming free and equal judges of common affairs. As such, this decoupling raises questions that ordinarily go unasked: what calls for political judgment, and who is to judge? In Spinoza’s vital republicanism, the political potential of life and law finds an affirmative relationship that signals the way toward a new constitutionalism and jurisprudence of the common.

Morgen komt bij Spinoza à Paris 8 de vraag aan de orde: was Spinoza ecoloog?

mij lijkt de vraag anachronistisch.

dinsdag 15 mei 2018

Foto onthulling “Amcha”-Spinoza-monument op 3 sept. 1956 in Den Haag - #spinoza


Op de webpagina van The Netherlands-Israel Spinoza Seminar dat begin juli a.s. zal worden gehouden (waarop ik in ’t blog van gisteren wees), staat deze foto onder de mededeling:
The two Spinoza’s [Jewish & Dutch] are jarringly brought together at Spinoza’s “burial site.” Spinoza’s bones rest somewhere within the yard of the Nieuwe Kerk (New Church) of The Hague, near a memorial (partially provided by the Haifa Spinozaem) inscribed with the Hebrew word “עמך” (your people).
 
 
Verder worden geen details gegeven van de foto. Die zijn te vinden in het boek van Henri Krop, Spinoza. Een paradoxale icoon van Nederland [2014, op p. 638]. Ik geef hier de tekst van het onderschrift:
Foto van de onthulling van het ‘Amcha’-monument achter de Nieuwe Kerk te Den Haag op 3 september 1956, met op het spreekgestoelte de voorzitter van het Spinozaeum te Haifa, de dichter Malech Ravitsch, naast hem de initiatiefnemer, H.K.F. Douglas. Helemaal links de voorzitter van het comité Pro sepulchro Spinozae, het CHU-Tweede Kamerlid, dr. J.J.R. Schmal.
Merk op dat “the Haifa Spinozaem” op de site van het NISS dus fout is – moet zijn: “the Haifa Spinozaeum”. Wie die mevrouw op de foto is schrijft Krop niet, maar de Haagse Beeldbank vermeldt dat het “mevrouw IJssel” is, zonder dat duidelijk wordt gemaakt wat haar functie is dat ze daarbij staat.
Verder vinden we daar dat het om een “zwart-witfoto 17 x 21 cm” gaat die gemaakt is door: Stevens en Magielsen, Nationaal fotopersbureau. Ook deze foto hier:
 
In Krops boek over de Spinoza-receptie en in dit blog van 27-05-2009 is méér informatie te vinden over deze onthulling.

zondag 13 mei 2018

Spinoza toegelicht door Espinosa - #spinoza


Spinoza, Ética. Tratado teológico-político. Tratado político. Estudio introductorio de Luciano Espinosa. Madrid: Editorial Gredos [Colección “Biblioteca de Grandes Pensadores”], 2011
Luciano Espinosa, profesor de la Universidad de Salamanca, behaalde zijn PhD in 1992 met dissertatie Spinoza: naturaleza y ecosistema. [Cf. z'n website]





 






[Cf. review door María Luisa DE LA CÁMARA, PDF]

Misschien Étienne Balibar’s Magnum opus: Spinoza politique. Le transindividuel - #spinoza


Wel fraai dat Étienne Balibar in het jaar waarin door de Cambridge University Press de verschijning van Spinoza's Political Treatise. A Critical Guide [cf. blog] wordt aangekondigd, de vele teksten met een relevantie voor het begrijpen van de politieke component(en) van Spinoza’s filosofie die hij schreef naast zijn boek, Spinoza et la Politique (1985), bijeenbrengt in:
Étienne Balibar, Spinoza politique. Le transindividuel. Presses Universitaires de France [PUF], 2018 - 480 pagina's - Books.google
Een boek met deze titel verscheen al eerder, eveneens in 1985, maar deze nieuwe editie is zeer uitgebreid. In het Avant-propos dat in z’n geheel bij books.google is te lezen, deelt Balibar mee dat het eerste deel bestaat uit de teksten die dat boek dat 33 jaar eerder verscheen bevatte en dat daaraan twee nieuwe delen zijn toegevoegd. Ik geef na de uitgeverstekst of blurb de inhoudsopgave die m.i. een goed beeld geeft van wat deze turf biedt.

Repliek van Ton de Kok op recensie over zijn “De God van Spinoza” - #spinoza


Het is min of meer een soort ‘wet’ dat een auteur niet reageert op recensies op zijn of haar boek - – of die nu lovend of negatief, kritisch, zijn. Alsof een auteur daar als het ware “boven hoort te staan.” Het is overigens een ‘wet’ die soms overtreden wordt en wat mij betreft: terecht. Waarom zou er geen communicatie kunnen bestaan tussen een auteur en een recensent? Dat kan het betere begrip van een boek alleen maar ten goede komen.

Veel recensies van het boek van Ton de Kok, God voor niet-gelovigen. De God van Spinoza. [Bussum, Uitgeverij Thoth] zijn er voor zover mij bekend nog niet – slechts twee: die van Marijke Laurense in Trouw van 18 april 2018 en op dit blog van 19 april 2018. Opmerkelijk vind ik het dat dr. Taede A. Smedes, die er altijd als de kippen bij was om – voor NBD Biblion vooral – korte recensies te schrijven, op zijn website nu nog geen bespreking van het boekje van De Kok heeft gebracht. Misschien dat daarom Paul Delfgaauw er op zijn website, van goden en mensen, ook nog geen aandacht aan besteedde.

Gisteren stuurde Ton de Kok mij zijn reactie op mijn bespreking, waarin hij overigens ook die van Laurense in Trouw meeneemt. Hij had deze gemaakt als gespreksnotitie voor iemand met wie hij over zijn boekje en de recensies in gesprek zou gaan. Ik heb hem meteen voorgesteld die tekst als gastblog hier te laten opnemen – een idee waarmee hij akkoord ging. Hierna dus zijn repliek op mijn bespreking in het blog van 19 april 2018: “Ton de Kok’s “God voor niet-gelovigen. De God van Spinoza” – aardig om te zien… #spinoza.” Mijn dupliek breng ik in een volgend blog.

 

zaterdag 12 mei 2018

Kleine hardgipsen buste van Spinoza te bestellen - #spinoza

Voor €69,63 kun je zo'n kleine gipsen buste van Spinoza op je bureau hebben [Inclusief verzending naar Nederland à €53,52 wordt het €122,86 - best prijzig overigens voor een hydrocal plaster (=zeer hard gipsen) afgietsel !]

Zojuist zie ik dat ik een jaar geleden er al een blog over had: "Spinoza-buste van Harry Jackendoff."
Ik geef het toch nog maar eens door. Bij verder speuren blijkt hier dat dit beeldje is uitverkocht.

Dr. Daniela Voß verbindt Deleuze’s en Balibar’s Spinoza-studie - #spinoza


Graag attendeer ik in dit blog – n.a.v. een gedegen recent artikel van haar – op Daniela Voß. “Dr Daniela Voss is an Alfred Deakin Postdoc Research Fellow. Her PhD research centered on the the work of Gilles Deleuze and his relationship to the tradition of European philosophy, in particular his debt to Kant and post-Kantian thinkers. She currently works on Spinoza and Deleuze, investigating forms of coordination or intersubjective action that can be described in terms of transindividual, affective becoming.” Zij doceert filosofie aan de Vrije Universiteit van Berlijn en de Universiteit van Hildesheim [aldus haar pagina aan de Deakin University en aan de Univ. Hildesheim - cf. haar pagina bij academia.edu – cf. haar kort CV-PDF]

Van haar verscheen [ik vermoed dat het om haar doctorsthesis gaat – zij behaalde haar PhD in 2011 aan de Vrije Universiteit van Berlijn en begon deze studie in 2007]:

Daniela Voss, Conditions of Thought: Deleuze and Transcendental Ideas. Edinburgh University Press, 2013 – books.google
[Via Jstor het begin van de Introduction:] "This project on a Deleuzian transcendental philosophy is born out of a feeling of astonishment. On the one hand, the theme of the transcendental runs through many of Deleuze’s works, in particular those published between 1962 and 1968. On the other hand, the spirit of Deleuze’s philosophical thought seems so very different from that of Kantian transcendental philosophy: Deleuze does not bother to seek a justification or ground for the possibility of experience and its objects. He does not put together a table of categories, nor does he give any transcendental deduction of a priori conditions. Moreover, in Deleuze, there..." [De Inleiding is in 'n geheel te lezen bij books.google].

Dit blog maak ik vooral om te wijzen op haar schitterende artikel, echt een aanrader, dat deze maand verscheen:

Panel over “Spinoza en religie” vanmiddag in Istanbul - #spinoza


Van 12:00 – 18:00 uur organiseert de Bilim Ve Sanat Vakfı [Stichting voor Wetenschap en Kunsten] in Zeyrek Salonu een panelbespreking over 'Spinoza en religie'.

vrijdag 11 mei 2018

Cis van Heertum en Frank Mertens over Johannes Koerbagh en zijn omgeving - #spinoza


Het is alweer zeven jaar geleden dat ik in de goed voorziene openbare bibliotheek van Maastricht het eerste nummer van de jg. 2011 van Lias, journal of early modern intellectuel culture and its sources, in handen had. Dat moet in de tweede helft van dat jaar geweest zijn, want in een blog van 2 juni 2011 had ik erover verteld dat ik van de komst ervan op de hoogte was gesteld door zowel Cis van Heertum als Frank Mertens van wie artikelen over Johannes Koerbagh en zijn vrienden en bekenden in dat blad zouden verschijnen. Ik nam er ter plekke zo goed mogelijk kennis van – lopende nummers van tijdschriften werden niet uitgeleend. Nu, zeven jaar later dus zijn deze studies op internet toegankelijk.
Cis van Heertum heeft recent haar uitgebreide artikel, “Reading the career of Johannes Koerbagh: The auction catalogue of his library as a reflection of his life” [In: Lias, 38/1 (2011) 1-57] geüpload naar haar academia.edu-pagina. Graag geef ik dat in dit blog even door. Het abstract ervan neem ik hier over.

donderdag 10 mei 2018

Aangekondigd: Spinoza's Political Treatise. A Critical Guide - #spinoza


Dit jaar zal na die over de TTP en over de Ethica bij CUP de derde kritische gids verschijnen van de hoofdwerken van Spinoza, te weten
Spinoza's Political Treatise. A Critical Guide. Edited by Yitzhak Y. Melamed, The Johns Hopkins University , Hasana Sharp, McGill University, Montréal.*) Cambridge University Press, 2018 [in augustus naar verwachting online).
Spinoza's Political Treatise constitutes the very last stage in the development of his thought, as he left the manuscript incomplete at the time of his death in 1677. On several crucial issues - for example, the new conception of the 'free multitude' - the work goes well beyond his Theological Political Treatise (1670), and arguably presents ideas that were not fully developed even in his Ethics. This volume of newly commissioned essays on the Political Treatise is the first collection in English to be dedicated specifically to the work, ranging over topics including political explanation, national religion, the civil state, vengeance, aristocratic government, and political luck. It will be a major resource for scholars who are interested in this important but still neglected work, and in Spinoza's political philosophy more generally.
Amazon biedt ’t aan voor $110, Bookdepository voor € 67,90

*) Hasana Sharp, Spinoza and the politics of renaturalization [University of Chicago Press, 2011, cf.].

Heidi Ravven en Yitzhak Melamed kort over hun Spinoza-studie - #spinoza





Gisteren bracht Dr. Aldemaro Romero Jr., Dean Weissman School of Arts and Sciences, een korte video op vimeo [en deed daarvan kond in een tweet], waarin Heidi Ravven en Yitzhak Melamed een korte toelichting gaven op hun Spinoza-studie vanaf de plek waar op 19 april 2018 de Spinoza-conferentie van het Baruch College te New York gehouden werd [cf. blog].

Phd-thesis Deborah Anne Kenny, Anatomies of the subject: Spinoza and Deleuze - #spinoza


 
Opmerkelijk dat noch in het proefschrift, noch op de website van de University of London een datum wordt gegeven. Alleen Google 'verklapt' de verschijningsdatum, 2006,*) van

Deborah Anne Kenny, Anatomies of the subject: Spinoza and Deleuze. Phd-thesis Queen Mary, University of London, 2006. [Cf en PDF]
Fantasiebeeld dat Gilles Deleuze (1925 - 1995)
dit Spinoza-beeld dat Hannah van Munster in 1992
maakte, bekijkt. Het zou hebben gekund.
{Klik op de afbeelding voor de originele foto]

Abstract: This thesis centres on an examination of Gilles Deleuze's non-subject centred philosophy and the influence of the earlier (seventeenth century) work of Benedict Spinoza, whom Deleuze describes as one of an "alternative" tradition of philosophers, and whom he claims as an antecedent. Historically, the subject has always appeared as a question, or as in question, as a problem around which concepts cluster. The focus here is on Deleuze's approach to the problem of subjectivity, his treatment of it and his attempt to configure an "antisubject" based on his own transformations of Spinozist concepts, which he takes up and modifies for his own purposes. The proposal is that Spinoza provides a key or a way into Deleuzean concepts, and at the same time that Deleuze's readings of Spinoza's theories reinvigorate them. What unites Spinoza and Deleuze, and is a recurring theme of this thesis, is that they both conduct their critiques and elaborate models from within a conceptual framework of a radical immanence that opposes all transcendence, and especially the' transcendent subject of consciousness. It is on the basis of Spinoza's radical immanence and his non-analogical approach to Being/beings that Deleuze constructs a theory of becoming - as "de-individualising" process - that will be his alternative to models of the subject based on identity.
* * *
*) Maar zie wat over deze dissertatie te lezen is in 't Curriculum vitae van Michael Moriarty, van 1995-2011 Professor of French Literature and Thought, Queen Mary, University of London (Centenary Professor since 2005);

"Deborah Kenny, ‘Anatomies of the Subject: Spinoza and Deleuze’ (full-time 1998; upgraded September 2000, intermitted for medical reasons June 2002, returned July 2003, submitted December 2005, examined 10 February 2006: passed subject to revision of Introduction; revisions completed: graduated July 2007)."